Yaygınlaşan uzaktan çalışma modeli, İSG açısından yeni sorumluluklar doğurmuştur. İşverenin home office çalışanlara yönelik yükümlülükleri nelerdir?
Covid-19 pandemisiyle birlikte hız kazanan uzaktan çalışma modeli, artık pek çok sektörde kalıcı bir çalışma biçimi haline gelmiştir. Ancak bu dönüşüm beraberinde önemli bir soruyu gündeme getirmiştir: İşverenin, ofis dışında çalışan personele yönelik iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ne ölçüde devam etmektedir?
Yasal çerçeve açısından bakıldığında; 6331 sayılı İSG Kanunu ve bağlı yönetmelikler, uzaktan çalışanları da kapsam dahilinde değerlendirmektedir. Bu durum işverenlerin yükümlülüklerinin coğrafi sınırla ortadan kalkmadığı anlamına gelir.
Yasal Çerçeve: Uzaktan Çalışanlar Kanun Kapsamında mı?
4857 sayılı İş Kanunu'na 2016 yılında eklenen "uzaktan çalışma" düzenlemeleri ve ardından yayımlanan "Uzaktan Çalışma Yönetmeliği", home office çalışanların da iş kanununun tüm koruyucu hükümleri kapsamında olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu yükümlülüklere uyulmaması durumunda işveren yasal sorumluluktan kurtulamaz.
Ev Çalışma Ortamının Değerlendirilmesi
İşverenin, uzaktan çalışan personelin ev ortamında oluşturduğu çalışma alanını İSG açısından değerlendirmesi gerekmektedir. Bu değerlendirme; çalışanın doldurduğu öz-değerlendirme formları, görüntülü denetimler ya da fiili yerinde ziyaretler aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Değerlendirmede ele alınması gereken başlıca konular şunlardır:
- Çalışma alanının aydınlatması ve havalandırması
- Çalışma masası ve sandalyenin ergonomik uygunluğu
- Elektrik tesisatı ve uzatma kablosu güvenliği
- Ekranın göze mesafesi ve yüksekliği
- Gürültü ve dikkat dağıtıcı faktörler
Ergonomik Riskler: En Yaygın Sorun
Uzaktan çalışanlarda en yaygın İSG sorunu, ergonomik olmayan çalışma ortamlarından kaynaklanan kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarıdır. Mutfak masasında ya da kanepede saatlerce oturmak; bel, boyun ve omuz ağrılarına zemin hazırlar.
İşverenler, gerekli durumlarda ergonomik ekipman (uygun sandalye, laptop standı, harici klavye gibi) temin etmekle ya da çalışanlara bu ekipmanları temin etmeleri için destek sağlamakla yükümlüdür.
Psikososyal Riskler: Göz Ardı Edilmemeli
Uzaktan çalışmanın, pek çok çalışanın sosyal izolasyon ve iş-özel hayat dengesinin bozulması gibi psikososyal sorunlar yaşamasına neden olduğu bilinmektedir. Uzun vadede bu durum tükenmişlik sendromuna (burnout), anksiyete ve depresyona dönüşebilir.
İşverenler bu riskleri de değerlendirmeye dahil etmeli; esnek çalışma saatleri, düzenli online toplantılar, sosyal bağı canlı tutan etkinlikler ve gerektiğinde psikolojik destek hizmetlerine erişim imkânı sunmalıdır.
Ekran Başı Çalışma Yönetmeliği
Ekranlı araçlarla çalışmaya ilişkin yönetmelik kapsamında; çalışanların görme kontrollerinin yaptırılması, düzenli mola uygulamalarının hayata geçirilmesi ve gerekli koruyucu gözlük gibi önlemlerin sağlanması işverenin yükümlülüğü arasında yer almaktadır.
Pratik Öneriler: İşverenler Ne Yapmalı?
- Uzaktan çalışma politikasını yazılı hâle getirin ve tüm çalışanlarla paylaşın
- İşe başlamadan önce ev çalışma ortamı değerlendirme formu doldurun
- Ergonomi rehberi ve eğitim materyali hazırlayın
- Periyodik kontrol görüşmeleri planlayın
- Psikososyal risklere yönelik destek kanalları oluşturun
Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte iş sağlığı ve güvenliği yönetimi de evrilmektedir. Deren OSGB olarak uzaktan çalışma ortamlarına yönelik risk değerlendirmesi ve danışmanlık hizmetlerimizle işletmenizin her koşulda uyumlu kalmasını sağlıyoruz.
