Yüksekte çalışma, inşaat ve bakım sektörlerindeki en ölümcül risk faktörlerinden biridir. Yasal gereklilikler, doğru ekipman seçimi ve çalışan eğitimi konularında kapsamlı bir rehber.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, düşme kaynaklı iş kazaları dünya genelinde ölümcül iş kazalarının önde gelen nedenlerinden birini oluşturmaktadır. Türkiye'de de inşaat sektörü başta olmak üzere temizlik, bakım-onarım ve telekomünikasyon gibi alanlarda yüksekte çalışma kaynaklı kazalar ciddi bir sorun teşkil etmektedir.
Yüksekte Çalışma Nedir?
"Yüksekte Yapılan Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında; zemin seviyesinden 2 metre veya daha fazla yükseklikte gerçekleştirilen her türlü çalışma, yüksekte çalışma olarak tanımlanmaktadır. Çatı onarımı, cephe temizliği, vinç operasyonu, iskele çalışmaları bu kapsamın tipik örneklerindendir.
Temel Riskler
- Düşme riski: İskele kenar korumaları eksikliği, güvenli olmayan merdiven kullanımı, zayıf zemin yüzeyleri
- Nesne düşmesi: Yüksekten düşen alet ve malzemelerin aşağıda çalışanlara çarpması
- Elektrik tehlikesi: Enerji hatlarına yakın çalışma
- Hava koşulları: Rüzgar, yağmur ve don gibi olumsuz koşullar
- Yorgunluk ve dikkat dağınıklığı: Uzun süre yüksekte çalışmanın getirdiği yorgunluk
Mevzuat Gereklilikleri
İşverenler yüksekte çalışma öncesinde kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapmak, yazılı çalışma izni sistemi oluşturmak ve uygun toplu koruma tedbirlerini almak zorundadır. Yönetmelik; öncelikle toplu koruma önlemlerinin (bariyer, korkuluk, güvenlik ağı) uygulanmasını, bireysel koruma ekipmanlarının (emniyet kemeri, yaşam halatı) ise ikinci sırada değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Kolektif Koruma Önlemleri
- Kenar korumaları ve korkuluklar: En az 1 metre yüksekliğinde, ara ray ve süpürgelik dahil
- Güvenlik ağları: Düşme riskinin tam ortadan kaldırılamadığı durumlarda
- İskele güvenliği: Hesaplı yük kapasitesi, sağlam bağlantılar ve kapak sistemleri
- Çalışma platformu: Kaygan olmayan, sağlam zemin yüzeyleri
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
Kolektif önlemlerin yetersiz kaldığı durumlarda kullanılması zorunlu olan KKD'ler şunlardır:
- Tam vücut emniyet kemeri (bel tipi değil)
- Enerji absorplı lanyard veya kendinden kilitlemeli yavaşlatıcı
- Ankraj noktaları (en az 10 kN statik yük kapasiteli)
- Kask ve darbeden koruyucu ayakkabı
Çalışan Eğitimi
Yüksekte çalışacak her çalışanın; görevden önce teorik ve pratik eğitim alması, KKD'yi doğru takıp çıkartabilmesi, kurtarma prosedürlerini bilmesi ve bir üst uzman tarafından denetlenmesi zorunludur.
Periyodik Ekipman Kontrolü
Emniyet kemerleri ve halatlar, her kullanım öncesinde görsel kontrol; yılda en az bir kez yetkili kişi tarafından kapsamlı denetimden geçirilmeli, hasar gören ya da şüpheli ekipmanlar derhal hizmet dışı bırakılmalıdır.
Deren OSGB olarak yüksekte çalışma risk değerlendirmesi, güvenli çalışma prosedürleri hazırlanması ve çalışan eğitimleri konularında uzman desteği sunmaktayız. Ekibimizle iletişime geçin.
